Debaty sejmoweXVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie z dnia 23 stycznia 2002 r. SPS-0202-437/02 na podstawie art. 118 ust. 6 regulaminu Sejmu interpelację pani poseł Renaty Szynalskiej, dotyczącą przepisów znowelizowanej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, uprzejmie przedstawiam, co następuje.    Nowelizacja ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dokonana 18 września 2001 r. (DzU nr 130, poz. 1452), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., jest efektem prac nad projektem poselskim, który uzyskał przychylne stanowisko rządu. Zakładał on bowiem zmianę statusu zawodowego komorników sądowych i obniżenie kosztów egzekucji przez znaczne zmniejszenie opłaty wstępnej i uzależnienie dochodu kancelarii komorniczej od skutecznego przeprowadzenia czynności egzekucyjnych. Opracowanemu przez Ministerstwo Sprawiedliwości kompleksowemu projektowi nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie został natomiast nadany bieg legislacyjny.    Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. komornicy powołani przed 1 stycznia 2002 r. stali się z dniem tym komornikami w jej rozumieniu, a wiążący ich z sądem stosunek pracy został rozwiązany (art. 6 ust.2). Z uwagi na powyższe nastąpiło zwolnienie około 600 etatów, co wiąże się z oszczędnościami w budżecie resortu wynikającymi z kosztów płac komorników w wysokości około 14 280 000 zł.    Nowy sposób naliczania i pobierania kosztów egzekucji uregulowany natomiast został w art. 45 i 49 omawianej ustawy.    Zasadnicza zmiana w tym zakresie polega na zmniejszeniu wysokości ciążącej na wierzycielu pierwszej opłaty stosunkowej z 7% wartości egzekwowanego świadczenia do 15% najniższego wynagrodzenia przy wartości egzekwowanego świadczenia do 10 000 zł i 25% najniższego wynagrodzenia, kiedy wartość egzekwowanego świadczenia przekracza kwotę 10 000 zł (art. 45 pkt 5 ustawy) oraz zmniejszeniu wysokości całej opłaty stosunkowej pobieranej w razie skutecznej egzekucji z 21% do 15% wartości egzekwowanego świadczenia. Nie uległy zmianie górna i dolna granica całego wynagrodzenia, która nie może być niższa niż 1/10 i wyższa niż trzydziestokrotna wysokość prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej.    Przedstawiona wyżej regulacja z jednej strony doprowadzi do zmniejszenia kosztów egzekucyjnych ponoszonych przez wierzycieli, stanowiąc odpowiedź na liczne głosy krytyczne dotyczące ich wysokości, z drugiej jednak strony rzutować będzie na wysokość dochodów komorników.    Ministerstwo nie posiada danych dotyczących skali zmian w dochodach komorników wywołanych ustawą. Z opinii zespołu ekspertów Ośrodka Badawczego Komorników Sądowych przy Krajowej Radzie Komorniczej z 2 września 2001 r. (˝Currenda˝ 12/39/147/2001) wynika jednak, że wejście w życie ustawy spowoduje spadek wysokości wpływów z tytułu pierwszej opłaty pobieranej od wierzycieli o 70,8%.    Kolejną konsekwencją powyższych zmian w zakresie kosztów egzekucyjnych jest przewidywane znaczne zwiększenie wydatków ponoszonych przez sądy w prowadzonych przez nie postępowaniach egzekucyjnych, związanych z egzekwowaniem ustalonych w orzeczeniach kosztów sądowych (sprawy Kms). Z symulacji dokonanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że z tego tytułu sądy będą zmuszone wydatkować o 55 800 000 zł więcej niż przed zmianami.    Wzrost wydatków sądowych w 2002 r. wymaga więc jak najszybszej nowelizacji ustawy w zakresie kosztów. Zwłaszcza że przewidywane jest również zmniejszenie dochodu skarbu państwa z tytułu drugiej części pobieranych opłat egzekucyjnych (art. 59 ust. 4). Z symulacji wynika, że w sprawach Kms skarb państwa może stracić 12 145 600 zł, a w sprawach Km - 10 625 600 zł.    Efektem zmian określonych w art. 45 ustawy może być też zwiększenie wydatków z tytułu uiszczenia pierwszej części opłaty w sprawach Km (a więc innych niż należności sądowe) o 43 066 000 zł.    Powyższe obliczenia nie zostały dokonane jednak w oparciu o rzeczywistą ilość spraw wpływających do wszystkich kancelarii komorniczych, a opierały się na uśrednionych danych, jak też przeciętnej strukturze wartościowej spraw występujących w rewirze komorniczym, stąd mogą być nieścisłe.    Zmniejszenie dochodów uzyskiwanych przez komorników wpłynie też bez wątpienia na wysokość podatku dochodowego płaconego przez komorników. Ministerstwo Sprawiedliwości również nie posiada dokładnych danych tej kwestii dotyczących. Z wyliczeń podanych przez komorników (opinia Ośrodka Badawczego Komorników Sądowych z 2 września 2001 r. powoływana wcześniej) wynika natomiast, że zmniejszenie dochodów budżetu z tytułu przychodów z podatku dochodowego wyniesie od 71 493 mln zł do 46 883 mln zł.    Powyższe jednoznacznie wskazuje na rozliczne skutki finansowe, jakie wywrze ustawa o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu wprowadzonym nowelą z dnia 18 września 2001 r. (DzU nr 130, poz. 1452). Stawiana jednak w interpelacji pani poseł teza, iż ustawa ta w nowym brzmieniu zagraża funkcjonowaniu egzekucji sądowej, wydaje się być zbyt radykalna.    Znowelizowana ustawa o komornikach bez wątpienia wpłynie na dochody kancelarii komorniczych, podobnie jak i na wydatki i dochody skarbu państwa. Obecnie brak jest jednak podstaw do podzielenia obaw środowiska komorników, iż w konsekwencji doprowadzić to może do likwidacji rewirów komorniczych mających siedziby w niewielkich miejscowościach. Będzie to możliwe dopiero po upływie co najmniej rocznego okresu funkcjonowania nowej ustawy, kiedy to będą dostępne rzeczywiste dane dotyczące wyników finansowych w poszczególnych rewirach komorniczych.    Do zarzutu, że wyżej wymieniona ustawa sprzeczna jest z Konstytucją RP, Kodeksem postępowania cywilnego oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie można się natomiast ustosunkować bez dokonania dogłębnej analizy przepisów tych aktów normatywnych, do których sprzeczność taką można odnieść.    Zarzuty podniesione we wniosku z dnia 21 grudnia 2001 r. złożonym przez Radę Krajową Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Komorników Sądowych z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim do Trybunału Konstytucyjnego, są natomiast obecnie wnikliwie badane. Przed zakończeniem czynności z tym związanych nie widzę więc możliwości zajęcia w tym przedmiocie jednoznacznego stanowiska.    Niezależnie od powyższego informuję, że rozważana jest możliwość podjęcia prac legislacyjnych, zmierzających do zmiany ustawy o komornikach. Brana jest przy tym pod uwagę zasadność przyjęcia niektórych rozwiązań proponowanych wcześniej przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz zawartych w opracowanym przez komorników jeszcze w listopadzie 2000 r. kompleksowym projekcie ustawy.    Ze swej strony licząc na wzajemność deklaruję pełną współpracę z Krajową Radą Komorniczą w tym kierunku dla dobra środowiska komorniczego i usprawnienia postępowania egzekucyjnego.    Z wyrazami szacunku    Minister    Barbara Piwnik    Warszawa, dnia 12 lutego 2002 r.