Debaty sejmoweXVI Kadencja

Interpelacja w sprawie potrzeby zaostrzenia sankcji karnych za naruszenie przepisów dotyczących handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych

   Szanowny Panie Ministrze! W związku z projektem Ustawy o ochronie przyrody należy zwrócić uwagę na fakt zgodności projektu z przepisami Unii Europejskiej w zakresie regulacji obrotu dzikimi zwierzątami i roślinami gatunków zagrożonych oraz zgodności z Konwencją Waszyngtońską, której to Polska jest stroną.    Należy zwrócić uwagę na kwestię sankcji karnych, a w szczególności wysokości sankcji karnych za naruszenie przepisów dotyczących handlu gatunkami zagrożonymi, oraz na katalog czynów karanych. Zdaniem organizacji ochrony przyrody to dwie najważniejsze kwestie zabezpieczające i przeciwdziałające nielegalnemu obrotowi chronionymi gatunkami oraz ich wyginięciu.    Jeżeli chodzi o sankcje karne i ich wysokość za nielegalny obrót handlowy okazami gatunków zwierząt i roślin, o jakich mowa, to sprawa ta przedstawia się następująco:    Sankcje za czyny nielegalne, o jakich mowa, tj. za handel gatunkami z listy Konwencji Waszyngtońskiej, są konieczne w celu zapewnienia zgodności polskiego prawa z przepisami umów międzynarodowych, których RP jest stroną (Konwencja Waszyngtońska), a także z przepisami prawa wspólnotowego, w których rozumieniu handel odnosi się również do wszelkich czynności związanych z obrotem krajowym. W przedłożonym projekcie jednak brak jest sankcji, co jest sprzeczne z regulacjami międzynarodowymi. Stosowne przepisy zawierała pierwotnie Ustawa o ochronie zwierząt, ale po przeniesieniu przepisów dotyczących tej materii do Ustawy o ochronie przyrody wewnętrzny obrót handlowy przestał być przedmiotem regulacji. Konieczne staje się posiłkowanie przepisami Kodeksu karnego oraz Kodeksu karnego skarbowego.    Jeżeli natomiast chodzi o katalog czynów karanych i zaostrzenie sankcji, to zgodnie z przedłożonym projektem Ustawy o ochronie przyrody naruszenie przepisów związanych z zakazem nielegalnego handlu traktowane jest jedynie jako wykroczenie (zagrożone karą grzywny lub aresztu do 30 dni). Taka klasyfikacja i sankcja nie koresponduje ze szkodliwością czynów, o których mowa. W omawianym przypadku mamy bowiem do czynienia ze społeczną i środowiskową szkodliwością czynu zabronionego, tj. nielegalnego handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem w skali globalnej, regionalnej i lokalnej w stopniu bardzo wysokim, o skutkach długofalowych i niezmiernie trudnych, jeżeli nie niemożliwych do odwrócenia. Analizując szkodliwość czynu, należy wziąć również pod uwagę skalę omawianego procederu, który po handlu narkotykami i bronią jest trzecim co do wielkości przemytniczym biznesem na świecie. Szkodliwość i skala jest więc ogromna, odpowiednia sankcja pełniłaby, zgodnie z założeniem o funkcji sankcji, funkcję prewencyjną, ochronną, sprawiedliwością i represyjną, przyczyniając się do zmniejszenia skali całego zjawiska handlu, przemytu, męczenia i torturowania zwierząt. Powszechny jest bowiem fakt, że przemycane zwierzęta przewożone są w dramatycznych, wręcz tragicznych warunkach, a wiele zwierząt po prostu nie przeżywa transportu. Klasyfikacja ww. czynów nie jako wykroczenie, ale jako przestępstwo i odpowiednie zwiększenie sankcji są nie tylko jak najbardziej uzasadnione, ale i konieczne, tym bardziej jeżeli Polska ma podjąć realną współpracę z innymi państwami w zakresie eliminacji tego zjawiska, a warunkiem skuteczności międzynarodowego współdziałania jest stosowanie podobnych sankcji przez wszystkie kraje. W związku z powyższym pytam Pana Ministra:    1. Czy nie uważa Pan Minister, że przedłożony projekt ustawy powinien zawierać regulacje zgodne z prawem wspólnotowym i umowami międzynarodowymi, których Polska jest stroną?    2. Czy nie uważa Pan Minister, że w przedłożonym projekcie Ustawy o ochronie przyrody za naruszenie zakazu nielegalnego handlu gatunkami zwierząt i roślin zagrożonych wyginięciem powinna się znajdować sankcja? Czym uzasadniony jest jej brak? Czy odesłanie do przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu karnego skarbowego, ustawy o ochronie zwierząt jest właściwym rozwiązaniem?    3. Dlaczego nielegalne czyny, o których mowa w projekcie ustawy, są tylko wykroczeniami, podczas gdy ich społeczna szkodliwość oraz skala nasilenia przemawiają za kwalifikacją jako przestępstwa i zagrożenia adekwatną do szkodliwości sankcją? Czy nie uważa Pan Minister, że jest to uzasadnione, nieodzowne, a wręcz konieczne z punktu widzenia szkodliwości społecznej czynu, skali oraz nieodwracalności skutków, celem ograniczenia częstotliwości i nasilenia procederu?    4. Czy w celu skutecznej walki z procederem o zasięgu globalnym, zasięgu międzynarodowym nie jest zasadne, a wręcz konieczne ujednolicenie przepisów prawa?    5. Czy zatem nie należałoby podjąć odpowiednich kroków?    Bardzo proszę Pana Ministra o odpowiedź na powyższe pytania.    Z poważaniem    Poseł Marian Curyło    Warszawa, dnia 16 marca 2004 r.