Debaty sejmoweXVI Kadencja

Interpelacja w sprawie wcześniejszych emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w prywatnych zakładach pracy

   Szanowny Panie Premierze! Na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy z dn. 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162, poz. 1118 ze zm.) w zakresie ustalenia wieku emerytalnego, rodzajów prac i stanowisk oraz warunków, od których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku, zachowało moc obowiązującą rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.    Według literalnego brzmienia § 1 tego rozporządzenia dotyczy ono tylko jednostek podległych ministrom, kierownikom urzędów centralnych, centralnym związkom spółdzielczym oraz jednostek, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego, oraz jednostek, dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe.    W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest już pogląd, że takie ograniczenie zakresu podmiotowego pracodawców jest niedopuszczalne i nie znajduje podstaw ani w dawnej delegacji ustawowej upoważniającej do wydania rozporządzenia, ani w aktualnej ustawie utrzymującej je w mocy. Jest również sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi. Tytułem przykładu można tu wymienić: wyrok SN z dnia 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00 (OSNP 2002/11/272); wyrok SN z dnia 7 lipca 1999 r., III RN 25/99 (OSNP z 2000 r. nr 12, poz. 453); uchwała 7 sędziów SN z 13 lutego 2002, III ZP 30/01 (OSNP 2002/10/243). Nie ma żadnych orzeczeń prezentujących odmienne stanowisko. Tak samo jednolicie w podobnych sprawach orzekają wszystkie sądy ubezpieczeń społecznych w całej Polsce. Autorytet Sądu Najwyższego i niewątpliwa słuszność wyrażonych poglądów ma wpływ na orzecznictwo innych sądów.    W tej sytuacji niezrozumiałe jest, że inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nadal literalnie stosują ww. rozporządzenie i odmawiają prawa do wcześniejszych emerytur osobom, które prace w szczególnych warunkach wykonywały w prywatnych zakładach pracy. Postępowanie takie powoduje, że wiele osób składa odwołania od decyzji ZUS, co z kolei dodatkowo obciąża sądy pracą i zwiększa koszty postępowania, które w całości ponoszone są przez Skarb Państwa. Część osób, którym w ten sposób bezprawnie odmówiono świadczeń emerytalnych, nie jest świadoma swoich praw, a nie stać ich na poradę prawną lub działa w zaufaniu do organów ZUS i nie składa odwołania. W ten sposób z winy organu państwa, jakim jest ZUS, pozbawieni są słusznie należnego im prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.    W tych okolicznościach proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:    1. Czy Panu znana jest ta praktyka podległych Mu służb i czy Pan ją akceptuje?    2. Jaki jest powód, że inspektorat ZUS stosują powyższe rozporządzenie, wydane w innych warunkach prawnych i gospodarczych, sprzeczne z jednoznacznymi poglądami najwyższego organu sądowego, który przecież powołany jest do dbania o jednolitość orzecznictwa i do rozstrzygania istotnych kwestii prawnych?    3. Czy powodem takiego postępowania jest właśnie oczekiwanie, że część osób nie złoży odwołania i nie skorzysta z przysługujących im praw?    4. Czy Pan Premier, jako przełożony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skieruje odpowiednie wytyczne, aby w podobnych sprawach postępowano zgodnie z prawem, według interpretacji Sądu Najwyższego?    Z poważaniem    Poseł Jerzy Feliks Budnik    Wejherowo, dnia 1 marca 2004 r.